Bóle pleców i odcinka lędźwiowego to jedna z najczęstszych dolegliwości w medycynie. Są na drugim miejscu pod względem liczby wszystkich wniosków, ustępując jedynie chorobom układu oddechowego. Duża różnorodność patologii może powodować ból w dolnej części pleców, ale bardzo często jest to spowodowane osteochondrozą okolicy lędźwiowej. Jak leczyć taką chorobę, jakie ma objawy i oznaki, zostaną omówione poniżej.
Nie tak dawno temu medycyna uważała, że osteochondroza w okolicy lędźwiowo-krzyżowej występuje wyłącznie na skutek zmian związanych z wiekiem, które prowadzą do zużycia kręgów i krążków międzykręgowych. Jednak dzisiaj objaw wieku nie jest wyłączny; Osteochondrozę kręgosłupa lędźwiowego diagnozuje się u pacjentów w różnych grupach wiekowych. Obecnie za wiek graniczny uważa się ponad 25 lat.
Przyczyny osteochondrozy lędźwiowej
Nie da się podać dokładnego powodu; prawie zawsze będzie to złożone oddziaływanie różnych czynników destrukcyjnych, spośród których najważniejsze można wyróżnić:
- Zaangażowanie w pasywny tryb życia z punktu widzenia aktywności ruchowej. Osoby unieruchomione, na przykład spędzające wiele godzin przy komputerze, z własnej woli nie otrzymują wystarczającego obciążenia użytecznego, dlatego mięśnie „gorsetowe” rozluźniają się i zwiększa się obciążenie kręgów. Ponadto prawie zawsze taka rozrywka wiąże się z długotrwałym narażeniem na nieprawidłowe i nienaturalne pozycje.
- Problemy z poziomem hormonów, prowadząc do zaburzeń metabolicznych, co wpływa na metabolizm tkanki kręgosłupa w odcinku lędźwiowym i przyczynia się do procesów destrukcyjnych. Obejmuje to również choroby o charakterze endokrynologicznym.
- Obecność wad wrodzonych lub nabytychkiedy układ mięśniowo-szkieletowy ulega pewnym zmianom. Może to przekładać się na zwiększone obciążenia kręgosłupa np. u pacjenta z płaskostopiem, skrzywieniem nóg czy kręgosłupem.
- Chroniczne zwiększone obciążenia w dolnej części pleców. Do zagrożeń zaliczają się tutaj osoby wykonujące określony rodzaj działalności zawodowej, zwykle związanej z podnoszeniem ciężarów. Dotyczy to również zawodowych sportowców, którzy stale poddają swoje ciała szczytowym obciążeniom.
- Zakłócone przyjmowanie pokarmu i codzienna rutyna. Obejmuje to również regularne narażenie na stres. Czynniki te wpływają na procesy metaboliczne i wpływają na okresową odbudowę sił organizmu.
Stopnie osteochondrozy kręgosłupa lędźwiowego
Powyższe czynniki patologiczne stopniowo prowadzą do manifestacji choroby. Może jednak objawiać się na różne sposoby, na początku praktycznie bezobjawowo lub powodując trudny do zniesienia ból w późnym okresie rozwoju. Rozważmy główne stopnie rozwoju osteochondrozy:
- Sytuacja, w której jądro miażdżyste porusza się w obrębie krążka międzykręgowego. Charakteryzuje się bólem spowodowanym podrażnieniem korzeni nerwowych pierścienia włóknistego i więzadeł podłużnych. Dyskomfort odczuwany jest lokalnie w obszarze, w którym znajduje się uszkodzony dysk. Ból może być ostry podczas strzelania lub ciągłego otępienia.
- W przypadku zniszczenia warstwy włóknistej krążka międzykręgowego zwiększa się ruchliwość elementów kręgosłupa w tym obszarze, stają się one niestabilne względem siebie. Aby wyeliminować te patologiczne objawy, konieczne jest ciągłe utrzymywanie napięcia mięśni tego obszaru, co ostatecznie prowadzi do chronicznego zmęczenia dolnej części pleców.
- Następnie następuje przełom w pierścieniu włóknistym, w wyniku czego jądro wydostaje się poza granicę krążka, tworząc przepuklinę międzykręgową. Takiemu przypadkowi będzie towarzyszyć szczypanie zakończeń nerwowych, co nazywa się „zespołem korzeniowym”.
- Kolejny stopień osteochondrozy okolicy lędźwiowo-krzyżowej występuje przy ciężkiej deformacji kręgosłupa w tej części. Pojawiają się problemy z poruszaniem się, ale zespół bólowy, co dziwne, na tym etapie ustępuje. Jednakże nie powinieneś się radować; nie oznacza to jednak, że choroba wymiera.
- Ostatni stopień charakteryzuje się patologicznym rozrostem tkanki kostnej i ogólnym pogorszeniem stanu zdrowia.
W zależności od stopnia osteochondrozy lędźwiowej stosuje się określone metody leczenia.
Objawy osteochondrozy w dolnej części pleców
Głównym objawem jest zespół bojowy w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Jednocześnie odczucia bólu, obszar ich lokalizacji i kierunek rozprzestrzeniania się mogą się różnić. Dzieje się tak dlatego, że w zależności od stopnia uszkodzenia krążka międzykręgowego i otaczających go tkanek dochodzi do podrażnienia niektórych receptorów nerwowych. Ponadto rolę odgrywa obecność występu lub samej przepukliny, kierunek jego występu i wiele innych czynników.
Do głównych objawów osteochondrozy kręgosłupa lędźwiowego należą:
- Obecność bolącego bólu w dolnej części pleców, który ma tendencję do nasilania się przy nagłym ruchu lub odwrotnie, utrzymując się przez długi czas bez zmiany pozycji. Ból ustępuje, jeśli przyjmiesz pozycję poziomą.
- Ponadto prawdopodobne jest osłabienie okolicy ciała poniżej brzucha, w tym kończyn dolnych, a także stępienie odruchu ścięgnistego w nogach.
- Istnieje duże prawdopodobieństwo skrzywienia kręgosłupa lędźwiowego. Istnieje klasyfikacja takich skrzywień, np. gdy nacisk położony jest na prawą lub lewą stronę, mówimy o skoliozie, lordoza to sytuacja pochylenia się do przodu, a kifoza to sytuacja, gdy naturalne skrzywienie lędźwiowe jest niejako wygładzone.
- Przy poważnym stopniu rozwoju choroby możliwe jest uszczypnięcie kanałów rdzenia kręgowego, co może spowodować jego dysfunkcję i doprowadzić do niekontrolowanego oddawania moczu i stolca.
Dodatkowe objawy obejmują:
- Obecność drętwienia i „zimna” skóry dolnej części pleców i pośladków.
- Łuszcząca się, sucha i niebieska skóra w tych samych miejscach.
- Upośledzone oddawanie moczu.
- Problemy z erekcją.
Obecność tych objawów powinna zaalarmować osobę; nie należy z nich rezygnować, doprowadzi to jedynie do większych zaniedbań. W takim przypadku zdecydowanie należy skonsultować się z lekarzem w celu dokładnej diagnozy i leczenia. Nawiasem mówiąc, leczenie może odbywać się w warunkach szpitalnych lub w domu, ale o tym nieco później.
Rozpoznanie choroby
Podczas stawiania diagnozy ważne jest, aby zrozumieć stopień zaawansowania choroby. Najprostszą metodą jest badanie palpacyjne okolicy lędźwiowej w celu zidentyfikowania obszarów bólowych. Zazwyczaj metoda ta nie jest zbyt pouczająca, a ponadto przeprowadza się badania, które dają bardziej szczegółowy obraz kliniczny:
- Za pomocą radiografiiMetoda niedroga i powszechna, pozwala ocenić stan zarówno kręgosłupa jako całości, jak i poszczególnych kręgów, np. odcinka lędźwiowego. Technika ta nie jest zbyt dokładna; pozwala nam jedynie pośrednio zrozumieć, jak nienaruszone są krążki międzykręgowe i kanały kręgowe.
- Tomografia komputerowa dokładniejsza metoda, która pozwala ocenić stopień uszkodzenia krążków między kręgami, korzeniami nerwowymi i kanałami z rdzeniem kręgowym.
- Rezonans magnetyczny najdokładniejsza metoda, daje pełny obraz zmiany ze szczegółami, ale jest dość droga i niedostępna.
Należy zauważyć, że proces diagnostyczny jest bardzo ważny, ponieważ wszystkie szczegóły rozwiniętej osteochondrozy są ważne dla lekarza przy przepisywaniu taktyki leczenia.
Powikłania osteochondrozy
Głównymi powikłaniami patologii są przepukliny i wypukłości, które nieuchronnie występują, jeśli leczenie zostanie zaniedbane, a rozwój choroby pozostawiony przypadkowi. Inne powikłania mogą obejmować:
- Zapalenie nerwu kulszowego.
- Spondyloartroza.
- Przepuklina Schmorla.
- Spondyloza.
- Problemy spowodowane zaciśniętymi kanałami kręgowymi.
- Zaburzenia czynnościowe miednicy.
- Rozwój kulawizny.
Leczenie osteochondrozy lędźwiowej
W przypadku zdiagnozowania osteochondrozy kręgosłupa lędźwiowego wymagany jest szeroki zakres terapii, którego głównymi aspektami będą:
- Stosowanie umiarkowanych obciążeń.
- Specjalne leki.
- Trakcja kręgosłupa.
- Sesje terapii manualnej.
- Fizjoterapia.
- Masaże lecznicze.
Koncepcja „leczenia” osteochondrozy oznacza:
- Tłumienie stanu zapalnego.
- Łagodzenie zespołu bólowego.
- Kompleks wzmacniający odcinek lędźwiowy i przyległe grupy mięśni.
- Ulga w chronicznym napięciu mięśni.
- Zwiększenie funkcjonalności narządów w miednicy.
- Normalizacja krążenia krwi i metabolizmu w obszarze patologicznym.
Leczenie lekami
Podobne podejście do leczenia osteochondrozy lędźwiowej obejmuje przyjmowanie leków, zastrzyki specjalnych leków oraz stosowanie maści i żeli do użytku zewnętrznego. Głównym zadaniem takich leków jest neutralizowanie bólu i stanów zapalnych.
W zależności od stopnia osteochondrozy kręgosłupa w okolicy lędźwiowej lekarz może przepisać następujące leki:
- Leki przeciwbólowe o działaniu przeciwbólowym.
- Leki przeciwzapalne pochodzenia niesteroidowego.
- Na skurcze mięśni, leki przeciwskurczowe.
- Leki stosowane w celu odbudowy tkanki chrzęstnej, zwane chondroprotektorami. Ich skuteczność nie została udowodniona, dlatego w medycynie tradycyjnej są rzadko stosowane.
- W przypadku poważnych patologii, gdy powyższe środki nie pomagają, należy zastosować kortykosteroidy.
- Kompleksy witaminowe.
Oprócz tych leków przepisywane są leki w tabletkach, których celem jest uspokojenie układu nerwowego oraz zwalczanie stresu i depresji.
Leczenie fizjoterapeutyczne osteochondrozy lędźwiowej
Proces leczenia rzadko ogranicza się wyłącznie do zażywania tabletek. Nie da się wyleczyć omawianej patologii bez stymulacji procesów odbudowy kręgosłupa. W tym celu wykorzystuje się szeroką gamę zabiegów fizjoterapeutycznych, z których najpopularniejsze to:
- Fonoforeza.
- Terapia prądami diadynamicznymi.
- Laseroterapia.
Ponadto kręgosłupowi należy nadać użyteczne obciążenia, jednocześnie go rozciągając. Idealnie nadają się do tego różnego rodzaju masaże lecznicze. Należy pamiętać, że masaż stosuje się tylko w przypadku ustąpienia bólu. Z reguły przeprowadza się go jako środek regenerujący, gdy rozpoczął się proces remisji choroby lub w przewlekłej osteochondrozie. Po masażu przeciążone chorobą mięśnie mięśniowe są dobrze rozluźnione; jego działanie zostanie znacznie wzmocnione podczas jednoczesnego podgrzewania, np. w łaźni lub saunie. W tym drugim przypadku maksymalny efekt osiągniemy dzięki dodatkowej stymulacji krążenia krwi w strefie patologicznej i obszarach przyległych.
Inną metodą fizjoterapii jest terapia manualna. Jego zalety są na ogół takie same jak masażu, ale dodatkowo przy pomocy takich technik specjalista jest w stanie przywrócić przemieszczone kręgi do ich normalnej pozycji.
Gimnastyka lecznicza
Ćwiczenia lecznicze są również stosowane jako środek regenerujący i zapobiegawczy w okresie, gdy ból i stany zapalne zostały już złagodzone. Kluczem do wysokiej efektywności ćwiczeń terapeutycznych jest regularność ćwiczeń; w takim przypadku uszkodzony obszar będzie stale otrzymywał niezbędną aktywność fizyczną do samodzielnego wytwarzania nowej tkanki i regeneracji.
Operacje chirurgiczne w osteochondrozie lędźwiowej
Operacja jest ostatecznością, przepisaną w przypadku poważnych powikłań. Najczęstszą z nich jest przepuklina międzykręgowa, gdy wykonuje się tzw. „discektomię”, czyli usunięcie zajętego krążka międzykręgowego. Operacja jest bardzo skuteczna, jednak będąc środkiem ostatecznym, przepisuje się ją tylko wtedy, gdy inne metody leczenia zawiodły przez okres dłuższy niż 6 miesięcy. Współczesna medycyna oferuje również mniej traumatyczne metody wykonania takiej operacji, na przykład metody mikrochirurgiczne lub endoskopowe.